Οι εταιρίες πληροφορικής.

Οι εταιρίες πληροφορικής είναι ο βιότοπος του βασοδεδομενά.

Κοινωνιολογικά και ιστορικά οι εταιρίες αυτές δεν διαφέρουν πολύ από μια άλλη μέση επιχείρηση. Οι περισσότερες εταιρίες πληροφορικής ξεκίνησαν την ζωή τους ως προσωπικές επιχειρήσεις. Το αφεντικό είναι συνήθως ένας πρώην προγραμματιστής. Clipper-άς ή Πασκαλίστας. Που πριν χρόνια έφτιαξε το πρώτο του πρόγραμμα για το video club της γωνίας και μετά άνοιξε ένα μαγαζάκι με χαρτιά και μελανάκια εκτυπωτών. Και αργότερα άρχισε να συναρμολογεί και να πουλάει υπολογιστές. Υπάρχουν κι άλλες παραλλαγές αλλά αυτή είναι η πιο συνηθισμένη.

Μία μέση τέτοια επιχείρηση απασχολεί από πέντε ως είκοσι πέντε εργαζόμενους και τα κάνει όλα. Οταν λέμε όλα εννοούμε όλα. Δηλαδή πουλάει υπολογιστές και hardware γενικώτερα, στήνει δίκτυα υπολογιστών, παρέχει υποστήριξη hardware, πουλάει έτοιμα προγράμματα, κυρίως εμπορολογιστικά πακέτα αλλά όχι μόνο, παρέχει software υποστήριξη και, αυτό που κυρίως ενδιαφέρει τον βασοδεδομενά, κατασκευάζει custom προγράμματα. Πληροφοριακό souper market.

Πάσχουν όμως οι επιχειρήσεις αυτές από μία αδυναμία. Ιστορική. Εχει δηλαδή να κάνει με την ιστορία και την προϊστορία τους. Είναι φτιαγμένες κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του αφεντικού τους. Η αφετηρία μιας τέτοιας εταιρίας είναι ένας one man show άνθρωπος. Ο οποίος όλη μέρα έτρεχε, συναρμολογούσε υπολογιστές, έστηνε κάνα Novell-άκι, πουλούσε και υποστήριζε Unisoft Κεφάλαιο. Και τα βράδια στο σπίτι, κομμάτια στην κούραση, έγραφε custom προγράμματα με τον Clipper. Αυτός είναι και ο λόγος που τα τμήματα της επιχείρησης είναι διακριτά μόνο στο ISO οργανόγραμμά της. Στην πράξη τα όρια είναι θολά. Και για να τα διακρίνεις χρειάζεσαι τηλεσκόπιο.

Σαν αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι μιας τέτοιας επιχείρησης τα κάνουν και αυτοί όλα. Οπως παλιά το αφεντικό τους. Πουλάνε, υποστηρίζουν, στήνουν και γράφουν. Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα δεν μπορεί κανείς να έχει απαιτήσεις για τεχνικό επίπεδο. Εκτός κι αν είναι το αφεντικό της επιχείρησης. Για παράδειγμα σχεδόν σε όλες αυτές τις επιχειρήσεις το τμήμα υποστήριξης software κατέχει από παλιά την γνώση του τι είναι μετασχηματισμός παραστατικού. Αλλά μόλις τα τελευταία χρόνια έμαθε ότι μπορεί να ρυθμίζει τον Microsoft SQL server ώστε να παίρνει αυτόματα ημερήσιο backup και τώρα αγωνίζεται να αφομοιώσει την έννοια του database transaction.

Στο πιο πάνω επίπεδο είναι οι μεγάλες εταιρίες πληροφορικής. Εδώ η κατάσταση είναι δραματικά βελτιωμένη. Τουλάχιστον ως προς τα τμήματα, τις αρμοδιότητες και τους τίτλους. Ιδίως τους τίτλους. Sales manager, senior programmer και τα συναφή. Γενικά υπάρχει μία καλύτερη οργάνωση. Το καταλαβαίνεις με το που πατάς το ποδαράκι σου. Δερμάτινος καναπές στο χωλάκι, όμορφα και πρόσχαρα κορίτσια στην reception, παντού διευθυντάδες, ένας άλλος αέρας.

Οι εταιρίες αυτές συνήθως κάνουν μόνο software. Πακέτο. Και custom βέβαια, αλλά χοντρά custom. Οχι ψιλικατζίδικο. Αρκετές βέβαια από αυτές ευθύνονται για μερικές από τις πιο χοντρές πατάτες στο εγχώριο software. Και ίσως όχι μόνο στο εγχώριο. Αλλά και στο παραδουνάβιο και βαλκανικό.

.

Το τοπίο της αγοράς.

Ο βασοδεδομενάς ξέρει ότι σε τουλάχιστον ένα ζήτημα είναι ευνοημένος: στην εύρεση εργασίας.

Οπως σοφά προείπαν οι αρχαίοι βασοδεδομενάδες γέροντες “ο πελάτης έχει data”. Και θα τα έχει για πάντα. Από την κυρά του μπορεί να πάρει διαζύγιο. Την ερωμένη του μπορεί την ξεφορτωθεί. Τα data του όμως ποτέ. Διότι ο πελάτης συνίσταται από data. Είναι data. Και χωρίς αυτά, απλά δεν υπάρχει. Μία επιχείρηση υπάρχει στον βαθμό που μπορεί να αποδείξει την ύπαρξή της με δεδομένα. Καταχωρισμένα. Σε στήλες και γραμμές. Πελάτες, αποθήκη, προμηθευτές, παραστατικά αγορών, παραστατικά πωλήσεων. Και όσο ισχύει αυτή η κατάστασις θα υπάρχει πάντα η ανάγκη για έναν καλό βασοδεδομενά. Και άρα θα υπάρχουν πάντα περισσότερες θέσεις εργασίας για βασοδεδομενάδες παρά για όλες τις άλλες μαζί ειδικότητες και εξειδικεύσεις.

Η αναζήτηση εργασίας όμως είναι σκληρό άθλημα. Και υπάρχουν πάντα επιπλοκές. Δεν έχουν όλες οι εμπορικές και παραγωγικές επιχειρήσεις τμήμα μηχανογράφησης. Οι μικρές, οι περισσότερες σίγουρα δεν έχουν. Κι όσες έχουν εννοούν ως τμήμα μηχανογράφησης τον έναν και μοναδικό μαθητευόμενο λογιστή που απασχολούν. Και που τον αμείβουν με τρεις κι εξήντα. Οταν δεν είναι δημοσίως επιδοτούμενη θέση εργασίας. Και που συνήθως τον έχουν για να κάνει τις εισπράξεις και να στήνεται στην ουρά στις τράπεζες.

Αν ο μαθητευόμενος αυτός λογιστής είναι αρκετά οξύνους και επιμελής, κάποια στιγμή, μετά από ενα μεγάλο χρονικό διάστημα και απίστευτα τιτάνια προσπάθεια εκ μέρους του, θα καταφέρει το απίστευτο: να φτιάχνει στο Microsoft Excel λίστες με το τι χρωστάει ο κάθε πελάτης της επιχείρησης προς ενημέρωση της “διοικήσεως”. Χωρίς σούμες ακόμη. Αυτό θεωρείται ότι αποτελεί στοιχείο “για προχωρημένους”. Τις λοιπές λογιστικές ανάγκες της επιχείρησης καλύπτει “εξωτερικός συνεργάτης” λογιστής που θεωρητικά κοστίζει και λιγώτερα στην επιχείρηση. Αυτός συνήθως ξέρει να κάνει και σούμες. Ιδίως αν έχει πάρει το ECDL χωρίς μέσον.

Στις πιο μεγάλες επιχειρήσεις η κατάσταση εμφανίζεται κάπως βελτιωμένη. Το τμήμα μηχανογράφησης ονομάζεται IT. Αποτελείται συνήθως από έναν παλιό με γνώση στα λογιστικά και μερικούς μόνιμα μαθητευόμενους και μόνιμα επιδοτούμενους. Από προγράμματα του δημοσίου ή της ευρωπαϊκής ένωσης φυσικά. Οι περισσότεροί τους όμως ξέρουν να κάνουν copy and paste από το ERP της εταιρίας στο MS Excel. Αυτό που τους δυσκολεύει ακόμη αρκετά είναι το σε ποιο σημείο του σκληρού τους δίσκου αποθηκεύει το MS Excel τα έγγραφα που δημιουργούν. Θεωρούν πως πρόκειται για άλλο ένα στριφνό microsoft-ιανό μυσήριο. Συμβιβάζονται όμως με την ελπιδοφόρα ιδέα ότι η λύση του μυστηρίου είναι μία κατανόηση που θα έλθει με τον χρόνο.

Σε πολύ προχωρημένες καταστάσεις μπορεί να συναντήσει κανείς μέλη αυτού του τμήματος μηχανογράφησης να κατέχουν την απόκρυφη γνώση της συμπίεσης ενός αρχείου. Κοινώς zip-άρισμα. Και της αποστολής του με email. Πρόκεται για έναν μικρό άθλο. Οι μη-κατέχοντες την μαγική αυτή τέχνη της συμπίεσης και αποστολής φθονούν κρυφά εκείνους τους δεξιοτέχνες συναδέλφους τους και φροντίζουν να τους “φθείρουν” στα μάτια “της διοικήσεως” σε κάθε ευκαιρία.

Εν ολίγοις η μέση εμπορική ή παραγωγική επιχείρηση διάγει σε βαθύ τεχνολογικό σκότος. Παρότι άπληστα και αδηφάγα καταναλώνει, για έτη επί ετών, τα κονδύλια των σχετικών δημοσίων προγραμμάτων η εξοικείωσή της με την τεχνολογία προχωρά με αργό ρυθμό. Λαχανιασμένα. Σαν βαρυφορτωμένο μουλάρι του 1940 στα χιόνια της Πίνδου. Οπως και οι περισσότερες ανάλογες δημόσιες χρηματοδοτήσεις εξάλλου έτσι και τα δημόσια προγράμματα επιδότησης εξυπηρετούν το φαίνεσθαι και όχι το είναι. Η τεχνολογική νύχτα διαρκεί. Χωρίς να διαφαίνεται ξημέρωμα.

Ο προγραμματιστής και ιδιαίτερα ο βασοδεδομενάς προγραμματιστής ξέρει ότι δεν υπάρχουν πιθανότητες να προσληφθεί από μία εμπορική ή παραγωγική επιχείρηση. Οχι γιατί δεν χρειάζονται οι επιχειρήσεις αυτές τις υπηρεσίες του. Χρειάζονται. Αλλά δεν το ξέρουν.

Ετσι του μένει μία και μόνη λύσις. Οι εταιρίες πληροφορικής.

.

Οι άλλοι.

Ο βασοδεδομενάς προγραμματιστής βρίσκεται στον πάτο της τροφικής αλυσίδας των προγραμματιστών. Είναι ο τελευταίος. Ο έσχατος.

Κάποιες άλλες ευτυχείς κατηγορίες προγραμματιστών αποτελούνται από ολίγους. Και εκλεκτούς. Για παράδειγμα οι παιχνιδάδες. Οι ασχολούμενοι με εφαρμογές εικόνας και ήχου. Οι των ειδικών τεχνικών κλάδων και προβλημάτων. Είναι λίγοι. Ελάχιστοι. Σαν την καρέτα-καρέτα. Και ψηλομύτηδες. Ευγενείς και ευπατρίδες. Με αρωματισμένο μαντηλάκι στην μύτη για την μπόχα της λαϊκής αγοράς. Τα data κάνουν κακό στην εκλεπτυσμένη τους όσφρηση και την υψηλή τους διανόηση.

Οι συνάδελφοι των άλλων ειδικοτήτων περιφρονούν τον βασοδεδομενά. Σχεδόν ολοκληρωτικά. Ο βασοδεδομενάς στα μάτια τους είναι ο χειρώναξ της πληροφορικής.“Ολοι μπορούν να γράψουν μία εφαρμογή βάσεων δεδομένων. Σιγά τα ωά” λένε. Και δεν έχουν άδικο. Η πιο μεγάλη κακία που λέγεται μεταξύ τους για τους βασοδεδομενάδες είναι “καλά όποιος ανοίγει την Microsoft Access και κάνει δυο φόρμες και τρεις εκτυπώσεις θεωρείται προγραμματιστής;”

Οι βασοδεδομενάδες είναι πολλοί. Οι πολλοί δεν ήταν ποτέ σε υπόληψη κανενός. Αν εκπέσεις στην τάξη των πολλών περνάς την ζωή σου στην καταφρόνια. Στην αφάνεια. Ο βασοδεδομενάς εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να διεκδικήσει την καταξίωση. Την μοναδικότητα. Οσο παραμένει βασοδεδομενάς δεν πρόκειται να του δοθεί η ευκαιρία να επιτελέσει κανέναν άθλο ή ηρωισμό. Είναι το πλήθος. Είναι ο λαός. Η πλέμπα των προγραμματιστών. Ο κάτω όροφος. Ισως ούτε καν όροφος. Το υπόγειο.

.

Βασοδεδομενάς

Κάθε δουλειά έχει τις διαστροφές της. Και τις εξειδικεύσεις της. Αυτά τα δύο δεν διαφέρουν και τόσο.

Οι περισσότεροι προγραμματιστές θα ήθελαν να είναι “παιχνιδάδες”. Δηλαδή να γράφουν παιχνίδια. Ομως, η άδικη ζωή και η άτιμη κοινωνία, τα 'φεραν έτσι και οι περισσότεροι προγραμματιστές έγιναν τελικά “βασοδεδομενάδες”. Ητοι desktop database application programmers. Η ελληνική γλώσσα, παρότι πλούσια, αδυνατεί να περιλάβει σε μία και μόνη φράση το υψηλό νόημα που μεταφέρει η αντίστοιχη αυτή βαρβαρο-σαξωνική. Και τον ανάλογο ανθρώπινο και επαγγελματικό πόνο.

Βασοδεδομενάς είναι ένας προγραμματιστής που γράφει εφαρμογές που έχουν να κάνουν κυρίως με δεδομένα. Τα και data ονομαζόμενα. Data και ο χειρισμός τους. Data και των αγίων. Ο βασοδεδομενάς κοιμάται και βλέπει data. Αυτός είναι ένας από τους κύριους εφιάλτες του. Data μασάει, data καταπίνει, data φτύνει. Τα κόβει, τα ράβει, τα παστώνει και τα σερβίρει. Σε παραθύρια, ουδέποτε σε πόρτες, στην οθόνη του χρήστη. Οπου χρήστης είναι μία ευρεία και ομιχλώδης έννοια που θα μας απασχολήσει αρκετά στο μέλλον.

Οταν οι αρχαίοι γέροντες βασοδεδομενάδες σοφοί ήθελαν να μεταφέρουν την πολύτιμη πείρα τους στους νεώτερους ξεκινούσαν με την απόκοσμη φράση: "ο πελάτης έχει data". Τα στοιχειωμένα αυτά λόγια ταξιδεύουν από το στόμα στο αυτί κάθε γενιάς βασοδεδομενάδων που περπάτησε στον βασανισμένο αυτό πλανήτη της πληροφορικής. Στοιχειώνουν όνειρα και νύχτες ατέλειωτες. Ατέλειωτες στην κυριολεξία. Στον νου των εφήβων βασοδεδομενάδων, τα πατρογονικά αυτά λόγια, ορθώνονται ως το απόλυτο θέσφατο. Γραμμένο με χρυσά γράμματα ως το επιστέγασμα της γνώσης και της σκληρής ζωής του βασοδεδομενά.

Αυτή η κοσμογονική φράση από μόνη της, παρότι λακωνική, μεταφέρει ένα κάρο πληροφορίες. Ιδού μερικές. "Ο πελάτης" είναι η εμπορική ή η παραγωγική επιχείρηση που θα χρειαστεί την εφαρμογή. Που θα προβεί δηλαδή σε άλλη μία απέλπιδα προσπάθεια να μηχανογραφηθεί. Τα "data" είναι τα δεδομένα που παράγει η επιχείρηση του πελάτη εξαιτίας της καθημερινής λειτουργίας της. Η εφαρμογή που θα γραφτεί θα είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του πελάτη. Κουστουμάκι. Custom δηλαδή. Εξού και ο όρος custom-άς. Οι περισσότεροι βασοδεδομενάδες ήταν είναι και θα παραμείνουν custom-άδες. Οι εφαρμογές-πακέτο, ακόμη και οι πιο καλογραμμένες, δεν πρόκειται στον αιώνα τον άπαντα να καλύψουν πλήρως τις όποιες ανάγκες. Το custom έχει ψωμί. Πικρό, αλλά έχει.

Και τέλος, μέσα στην ιστορική αυτή φράση, εμπεριέχεται η κορυφαία πληροφορία. Η μητέρα όλων των πληροφοριών. Οτι δηλαδή ο βασοδεδομενάς έχει κυρίως να κάνει με data που σχετίζονται με την μηχανογράφηση της μέσης εμπορικής ή παραγωγικής επιχείρησης. Πελάτες, αποθήκη, προμηθευτές, παραστατικά. Και όχι μόνο.

Ο βασοδεδομενάς σκέφτεται τα data ως πίνακα. Στήλες και γραμμές. Ο κόσμος του όλος. Η χαρά του η μεγάλη. Το στοιχείο του. Οπως η καμήλα στην έρημο. Ο βασοδεδομενάς αναλύει την πραγματικότητα σε στήλες και γραμμές. Βλέπει την πραγματικότητα μέσα από στήλες και γραμμές. Ολα γι' αυτόν μπορούν να περιγραφούν χρησιμοποιώντας στήλες και γραμμές. Ο άξονας. Χ και ψ. Ο σταυρός του. Η αυτού μεγαλειότης. Ο πίνακας.

Παλιότερα κάθε πίνακας ήταν και ένα ξεχωριστό "αρχείο". Δηλαδή ήταν ένα αυτόνομο ηλεκτρονικό έγγραφο σε κάποιον σκληρό δίσκο. Γι' αυτό οι παλιοσειρές ακόμη και σήμερα όταν λένε "αρχείο" εννούν πίνακα. Οπως οι μικρασιάτες πρόσφυγες. Οταν έλεγαν πατρίδα εννοούσαν την Ιωνία.

Σήμερα σπανίως συναντά κανείς αυτό το παρωχημένο μοντέλο. Οπου δηλαδή κάθε πίνακας είναι και ξεχωριστό αρχείο. Τώρα πλέον το αρχείο έγινε ένα και μοναδικό. Και περιλαμβάνει όλους τους πίνακες. Στις μέρες μας δηλαδή τα data έχουν την κάκιστη συνήθεια να κατοικοεδρεύουν σε μία, ούτως ειπείν, βάση δεδομένων. Αυτή η βάση δεδομένων είναι το θηρίο. Το μέγα. Το τέρας της αποκάλυψης. Το άγιο δισκοπότηρο και ο σταυρός του μαρτυρίου του βασοδεδομενά προγραμματιστή. Και το βασίλειό του.

.

Προγραμματιστής, ναι

Να συστηθώ. Βάσος. Βάσος Δεδομενάς. Προγραμματιστής. Προγραμματιστής, ναι. Παλιοδουλειά. Βαρειά και ανθυγιεινή. Και κυρίως μια δουλειά που δεν την διαλέγεις εσύ. Αυτή σε διαλέγει. Τους παλιούς καιρούς τουλάχιστον.

Ο μέσος άνθρωπος που έχει μαύρο μεσάνυχτο από υπολογιστές, φαντάζεται τον προγραμματιστή κάτι σαν ημίθεο και τέρας ευφυίας. Τις πιο πολλές φορές αυτό είναι βέβαια ανακρίβεια. Αλλά ένας συνεπής προγραμματιστής αφήνει να καλλιεργείται αυτή η κατά τα άλλα εσφαλμένη αντίληψη. Για το καλό του κλάδου εννοείται. Και ενίοτε το δικό του καλό.

Για να είναι όμως εντάξει με τον εαυτό του αυτό το κείμενο πρέπει να δώσει μία απάντηση στο φρικτό και θεμελιώδες ερώτημα “τι είναι ένας προγραμματιστής”.

Ε, λοιπόν, ένας προγραμματιστής είναι γενικά ένας τύπος οπου πάει κάποιος, ο πελάτης, και του λέει ποια είναι η δουλειά που κάνει ο ίδιος με το χέρι και ο προγραμματιστής μετά βάζει τον υπολογιστή να την κάνει. Η τέλος πάντων πάει και λέει στον προγραμματιστή τι δουλειά θέλει να κάνει ο υπολογιστής. Αντ' αυτού. Ωστε να ξενοιάσει.

Αρα, λογικά, θα πρέπει αυτός ο κάποιος να ξέρει. Θα πρέπει δηλαδή ο πελάτης, ή αυτός που δίνει την παραγγελιά, να ξέρει είτε την δουλειά που κάνει είτε τι τέλος πάντων θέλει να κάνει ο υπολογιστής για χατήρι του. Λογικά πάντα. Δεν ζούμε όμως σε λογικό κόσμο. Είναι μια καθημερινή διαπίστωση αυτό. Συντριπτική διαπίστωση.

Αυτός ο καθημερινός παραλογισμός φέρνει τον προγραμματιστή σε πολύ δύσκολη θέση. Διότι ένα μέρος της εργασίας του προγραμματιστή έχει να κάνει με την λογική. If αυτό, then ετούτο, else το άλλο. Δεν υπάρχει τρίτη περίπτωση. Αν υπάρχει τρίτη περίπτωση, τότε έχουμε λογικό χάσμα. Κι άμα πέσεις μέσα στο χάσμα τρέχα γύρευε σχοινί για να ξανανέβεις επάνω. Μαύρα μαντάτα.

Ο λόγος που γίνεται κάποιος προγραμματιστής είναι γιατί έτσι το απαιτεί, κάποια στιγμή στη ζωή του, μία αμετάκλητη μοίρα. Οι περισσότεροι προγραμματιστές, από τις παλιοσειρές, πήραν αυτόν το ολισθηρό επαγγελματικό δρόμο εξαιτίας ενός παιχνιδιού. Οχι της μοίρας. Ούτε της τύχης. Αλλά ενός παιχνιδιού που έπαιζαν μικροί. Αντε και λίγο μεγαλύτεροι. Ενός παιχνιδιού που έπαιζαν στον υπολογιστή που τους είχε αγοράσει ο μπαμπάκας τους. Video game.

Για κάποιον ανεξήγητο λόγο δεν αρκέστηκαν στο να τερματίσουν το παιχνίδι και να πάνε σ' ένα κατάστημα να αγοράσουν το επόμενο. Αλλά, άκου τώρα διαστροφή, σκέφτηκαν να φτιάξουν ένα παιχνίδι οι ίδιοι. Με τα χεράκια τους. Κάτι σαν τα κουλουράκια της μαμάς. Hand made.

Αυτό υπήρξε η πρώτη πράξη του δράματος.

.